آرایه های ادبی بدیع معنوی: مراعات نظیر تلمیح تضمین لف ونشر تضاد ایهام تناسب

آرایه های ادبی بدیع معنوی: مراعات نظیر تلمیح تضمین لف ونشر تضاد ایهام تناسب

بخشی از متن:

توضیحات:

دانلود فایلPDF

فنون ادبی

آرایه های ادبی بدیع معنوی:

مراعات نظیر تلمیح تضمین لفونشر تضاد ایهام تناسب حسن تعلیل حس آمیزی اسلوب معادله

باکیفیت آماده پرینت

تعدادصفحات :208

ایهام

ایهام در لغت به معنی به گمانافکندن و در شک افکندن است. در بدیع، ایهام آوردن کلمه ای است که دو معنی نزدیک ودور داشته باشد و مراد گوینده معنی بعید باشد.

دو بیت زیر مثالی از ایهام رادر خود جای داده است:

در گوشه ای نشسته ام اکنون وهمچنان

هستم ز دست مردمکی چند در عذاب

من درد را به گوش نیارستمی شنید

اکنون به چشم خویش همی بینم اینعقاب

مردمک هم به معنای مردم و انسان هاو هم به معنای مردمک چشم بوده که شاعر معنی دوم را در نظر داشته است.

تلمیح

تلمیح در لغت به معنی نمودن وآشکار کردن و نگاه سبک کردن به سوی چیزی و گوشه چشم نگریستن است و در اصطلاح ادبیبه اشاره کردن شاعر در شعر خود به قصه یا مثلی معروف یا آوردن اصطلاح بعضی علوم درشعر تلمیح می گویند. تلمیح از آن دسته آرایه های ادبی است که هم زیبایی می آفریندو هم به معنی کمک می کند.

در بیت زیر، سعدی به داستان یوسفپیامبر در قرآن اشاره کرده است:

بوی پیراهن گم گشته خود می شنوم

گر بگویم همه گویند ضلالی ست قدیم

یا در بیت زیر از حافظ، بهداستان نوح پیامبر اشاره شده است:

ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند

چون تو را نوح است کشتیبان زطوفان غم مخور

تضمین

تضمین در لغت به معنی چیزی رادر ظرفی قرار دادن و گنجانیدن است. در اصطلاح ادبی، آرایه ادبی تضمین آوردن یک بیتیا مصراع از شاعر دیگر در شعر خود است. شعرهایی که تضمین شده اند در گیومه قرارداده می شوند.

سعدی این گونه شعر فردوسی راتضمین کرده است:

چه خوش گفت فردوسی پاک زاد

که رحمت بر آن تربت پاک باد

«میازار موری که دانه کش است

که جان دارد و جان شیرین خوشاست»

در شعر زیر از ملک الشعرایبهار، چند بیت از سعدی تضمین شده است:

سعدیا! چون تو کجا نادره گفتاریهست؟

یا چو شیرین سخنت نخل شکرباریهست؟

یا چو بستان و گلستان تو گلزاریهست؟

هیچم ار نیست، تمنای توام باریهست

«مشنو ای دوست! که غیر از تومرا یاری هست

یا شب و روز بجز فکر توام کاریهست»

لطف گفتار تو شد دام ره مرغ هوس

به هوس بال زد و گشت گرفتار قفس

پایبند تو ندارد سر دمسازی کس

موسی اینجا بنهد رخت به امیدقبس

«به کمند سر زلفت نه من افتادمو بس

که به هر حلقه ی زلف تو گرفتاریهست»

بی گلستان تو در دست بجز خاری نیست

به ز گفتار تو بی شائبه گفتارینیست

فارغ از جلوه ی حسنت در و دیوارینیست

ای که در دار ادب غیر تو دیارینیست!

«گر بگویم که مرا با تو سر وکاری نیست-

در و دیوار گواهی بدهد کاریهست»

روز نبود که به وصف تو سخن سرنکنم

شب نباشد که ثنای تو مکرر نکنم

منکر فضل تو را نهی ز منکر نکنم

نزد اعمی صفت مهر منور نکنم

«صبر بر جور رقیبت چه کنم گرنکنم؟

همه دانند که در صحبت گل خاریهست»

فروش با سایت لوکس فایل